Hier de op dit moment verzamelde data voor een analyse van de politieklachten. Naar aanleiding van het onderzoek naar moordenaar René Spans is Buro Jansen & Janssen op zoek gegaan naar politie appgroepen data. Die data kunt u vinden in de artikelen ‘Wetteloosheid bij de Nederlandse politie? (analyse, samenvatting, de moord op Willeke Weeda, patronen en data)’. Naar aanleiding van het onderzoek naar app groepen is ook gekeken naar klachten over de politie en wat voor beeld dat geeft van de Nationale Politie en de wijze waarop burgers serieus worden genomen met klachten over het veiligheidsapparaat.
De politie hanteert een twee fasen afhandeling van de klachten. Fase 1 wordt gedaan door de politie zelf. In het verleden was daar niet een specifieke dienst voor aangewezen, op dit moment wordt het gedaan door de afdeling Veiligheid, Integriteit en Klachten (VIK) van de politie. Voor de tweede fase zijn er de politieklachten commissies die al decennialang bestaat. In deze commissies zitten vaak veel hoogwaardigheidsbekleders zoals rechters. Voor dit onderzoek, waarbij gebruik is gemaakt van de jaarverslagen van de verschillende commissies is vooral gekeken naar klachten over bejegening en discriminatie.
Bejegening wordt door de politie omschreven als: “ongepast taalgebruik; tutoyeren; kauwgom kauwen; niet behulpzaam zijn; zonnebril ophouden; roken; geen uitleg geven. In veel klachten wordt geschreven over onfatsoenlijk, brutaal, intimiderend, autoritair of arrogant gedrag van politiemedewerkers.” Bij discriminatie en etnisch profileren verwijst de politie naar het “op grond van huidskleur, geloofsovertuiging, leeftijd of geslacht iemand anders behandelen/benadelen.”
De politie en klachtencommissies hebben het vaak over klachtelementen, dat wil zeggen dat een klacht verschillende elementen kan bevatten, dus zowel discriminatie als bejegening. Omdat niet consequent duidelijk wordt gemaakt of het om klachten of klachtelementen gaat is bij dit onderzoek gekozen om alleen over klachten te spreken. Bij het aantal klachten dat de politie jaarlijks binnenkrijgt lijkt er namelijk altijd sprake te zijn van klachten en niet klachtenelementen. Voor het onderzoek is alleen gekeken naar gegronde en ongegronde klachten. Vaak hebben commissies geen oordeel geveld, maar is onduidelijk waarom. Cijfers van de VIK’s over gegronde en ongegronde klachten zijn niet openbaar.
Lege vakken in de tabellen betekenen dat er geen cijfers beschikbaar zijn, vraagtekens bij getallen dat er geen duidelijkheid is of het getal ook waarheidsgetrouw is en totalen in de tabellen moeten nogal met een korrel zout worden genomen omdat er zoveel cijfers ontbreken (niet openbaar zijn gemaakt). Als er gesproken wordt over het aantal klachten zijn dit alle klachten die bij de politie zijn binnengekomen, dit wordt soms beschreven als eerste fase. Bij klachten die door de commissie worden behandeld zijn de eerste fase doorlopen en deze burgers willen dat hun klacht door de commissie wordt behandeld.
Aantal klachten binnengekomen bij de politie
Dit is het aantal klachten dat bij de politie binnenkomt zoals dat in de jaarverslagen van de klachtencommissies wordt vermeld. Wat meteen opvalt is hoe vaak deze totalen niet openbaar worden gemaakt. Sommige eenheden hebben de afgelopen elf jaar slechts een keer het totaal gepubliceerd, de eenheid Noord-Holland (6 NH). Andere eenheden als de landelijke eenheid (3 LE) en Limburg (4 L) twee keer. Geen enkele eenheid heeft het alle elf jaar gedaan. De politie-eenheid Rotterdam (10 R) is het meest transparant door tien jaar lang het totaal openbaar te maken. Aan de cijfers uit Rotterdam is te zien dat het aantal klachten toeneemt. Aan de andere kant laat de grafiek zien dat er steeds minder cijfers openbaar worden gemaakt, een veeg teken.
1 Eenheid Amsterdam, 2 Eenheid Den Haag, 3 Landelijke eenheid, 4 Eenheid Limburg, 5 Eenheid Midden-Nederland, 6 Eenheid Noord-Holland, 7 Eenheid Noord-Nederland, 8 Eenheid Oost-Brabant, 9 Eenheid Oost Nederland, 10 Eenheid Rotterdam, 11 Eenheid Zeeland West-Brabant.
Nu met het totaal aantal klachten binnengekomen bij de politie per politie-eenheid volgens de diverse klachtencommissies en volgens de jaarverslagen van de Nationale Politie.
1 Eenheid Amsterdam, 2 Eenheid Den Haag, 3 Landelijke eenheid, 4 Eenheid Limburg, 5 Eenheid Midden-Nederland, 6 Eenheid Noord-Holland, 7 Eenheid Noord-Nederland, 8 Eenheid Oost-Brabant, 9 Eenheid Oost Nederland, 10 Eenheid Rotterdam, 11 Eenheid Zeeland West-Brabant, totaal vlgs kc (klachtencommissies), totaal vlgs np (Nationale Politie)
Valt er dan niets te zeggen over het aantal klachten dat in totaal bij de Nationale Politie, alle elf eenheden, binnenkomt? Ja en nee. Ten eerste is er in 2013 door de politie-eenheid Noord-Nederland het totaal gepubliceerd, namelijk 10.369 klachten over de politie. Ja u leest het goed, op een korps van 60.000 mensen is dat een klacht per zes medewerkers. Dat is fors te noemen. Met de vier politie-eenheden die in 2013 het aantal klachten openbaar maakten is dat aantal van ruim tienduizend aannemelijk.
In de elf jaar die zijn onderzocht is dit de enige keer dat er een totaalcijfer is gepubliceerd door de politieklachten commissies, al moet gezegd worden dat het onduidelijk is waarop dit cijfer is gebaseerd, omdat in 2013 de cijfers van zeven politie-eenheden niet is verstrekt. In 2024 schreef de voorzitter van de klachtencommissie van Oost-Brabant, Mr C.J.G.M. (Kees) van der Weide, dat er in 2023 3.290 en in 2024 2.980 landelijk door de politie zijn afgedaan. Waar rechter van der Weide deze cijfers op baseert is niet duidelijk. In 2023 publiceerden twee regio’s het aantal klachten en in 2024 één regio. In 2023 was het aantal van die twee regio’s Rotterdam en Oost-Brabant, 2.590 en zouden de andere negen regio’s slechts 700 klachten hebben ontvangen en in 2024 zouden de tien regio’s naast Rotterdam minder klachten ontvangen (1.251) dan Rotterdam zelf.
Je houdt je hart vast bij zo weinig waarheidsvinding door een rechter en presentatie van gegevens die doen denken aan oude Sovjettijden waarbij iedereen plots lovend is over de rechtstaat. Bij die cijfers uit 2023 en 2024 van de commissie uit Oost-Brabant zijn daarom in de tabel vraagtekens gezet, volstrekt niet geloofwaardig.
De Nationale Politie publiceert ook jaarlijks het aantal klachten. In 2013 komt de Nationale Politie niet op 10.369 maar op 11.537 klachten gaat.Waar het verschil vandaan komt is niet duidelijk. Het aantal klachten van 2013 tot en met 2024 toont een lichte stijging naar 14.270 klachten in 2021, daarna schommelt het rond de 13/14.000 klachten per jaar. Deze opgaande lijn van klachten is ook bij de politie-eenheid Rotterdam te zien, het enige korps dat consequent al elf jaar het aantal klachten openbaar maakt.
Aantal klachten binnengekomen bij de klachtencommissies
Aantal gegrond verklaarde klachten door de klachtencommissies
Aantal ongegrond verklaarde klachten door de klachtencommissies
Duur van de procedures zoals door klachtencommissies beschreven in de jaarverslagen
Aantal klachten over bejegening binnengekomen bij de politie
Aantal klachten over bejegening binnengekomen bij de klachtencommissies
Aantal klachten over bejegening binnengekomen bij de klachtencommissies en gegrond verklaard door de commissies
Aantal klachten over bejegening binnengekomen bij de klachtencommissies en ongegrond verklaard door de commissies
Aantal klachten over bejegening binnengekomen bij de klachtencommissies en gegrond verklaard door de commissies met grafiek
Aantal klachten over bejegening binnengekomen bij de klachtencommissies en ongegrond verklaard door de commissies met grafiek
Aantal klachten over discriminatie binnengekomen bij de politie
Aantal klachten over discriminatie binnengekomen bij de klachtencommissies
Aantal klachten over discriminatie binnengekomen bij de klachtencommissies en gegrond verklaard door de commissies met grafiek
Aantal klachten over discriminatie binnengekomen bij de klachtencommissies en ongegrond verklaard door de commissies met grafiek
Aantal klachten over Seksuele intimidatie binnengekomen bij de klachtencommissies en ongegrond verklaard door de commissies
Nog data die volgt zijn andere klachten dan bejegening, discriminatie en seksuele intimidatie en de achtergrond van de leden van de commissies. Data van politie jaarverslagen zijn al deels verwerkt in de tabellen en grafieken. Er wordt nog meer onderzocht.