• Buro Jansen & Janssen is een onderzoeksburo dat politie, justitie, inlichtingendiensten, de overheid in Nederland en Europa kritisch volgt. Een grond-rechten kollektief dat al 30 jaar publiceert over uitbreiding van repressieve wetgeving, publiek-private samenwerking, bevoegdheden, overheids-optreden en andere staatsaangelegenheden.
    Buro Jansen & Janssen Postbus 10591, 1001EN Amsterdam, 020-6123202/06-34339533, info@burojansen.nl.
    Steun Buro Jansen & Janssen. Word donateur, NL56 INGB 0000 6039 04 ten name van Stichting Res Publica, Postbus 11556, 1001 GN Amsterdam.
  • Publicaties

  • Europa

  • Politieklachten

  • Inleiding Snuffelstaat

    Volledige inhoudsopgave

    Sinds 29 mei 2002 is de Binnenlandse Veiligheidsdienst
    omgevormd tot Algemene Inlichtingen-en Veiligheidsdienst
    (AIVD). Ruim vijftig jaar is deze dienst de bekendste en belang-rijkste
    geheime dienst in Nederland. Zijn taak is om de
    Nederlandse samenleving te beschermen tegen bedreigingen
    van de democratische rechtsorde, van de veiligheid of van
    gewichtige belangen van de staat. Tot 1989 was dat een over-zichtelijke
    taak: Nederland moest beschermd worden tegen de
    communistische vijand. Met het einde van de koude oorlog
    was de relatieve rust en duidelijkheid voor de BVD ten einde.
    De klassieke vijand was verdwenen.


    De BVD verdween daarmee echter niet van het toneel. Wel
    kwam er de nodige kritiek op de dienst, kritiek die zich met
    name richtte op het optreden ten tijde van de koude oorlog en
    het gebrek aan openheid en controle. Velen waren nu van
    mening dat ook de BVD toe was aan een herziening. Dit zou
    tevens moeten leiden tot nieuwe wetgeving op het gebied van
    inlichtingen-en veiligheidsdiensten.
    In deze onrustige tijd was het zaak voor de BVD om met zo
    min mogelijk kleerscheuren uit het politieke gevecht te
    komen en dus kwam er een uitgebreide lobby. Onder aanvoe-ring
    van toenmalig hoofd Arthur Docters van Leeuwen begon
    de dienst met een waar mediao=ensief. Om het eigen
    bestaansrecht veilig te stellen moest de BVD aantonen dat er
    wel degelijk nog allerlei gevaren dreigden voor de
    Nederlandse samenleving. Blijkbaar wist men de juiste snaar
    te raken en beschikte men over de juiste contacten. De kritiek
    op de dienst is min of meer verstomd, terwijl de taken en
    bevoegdheden zijn of worden uitgebreid, het budget steeds
    verder is verhoogd en er inmiddels zelfs aanzienlijk meer
    mensen in dienst zijn dan zo’n tien jaar geleden.
    Met de aanslagen van 11 september 2001 in New York en
    Washington lijken ook de laatste critici van de BVD stilgeval-len.
    Er is een nieuwe vijand opgestaan, het moslimfunda-
    mentalisme, en een inlichtingendienst lijkt meer nodig dan
    ooit. Naast pleidooien voor een algemene identi.catieplicht,
    het opnieuw instellen van grenscontroles en meer politie op
    straat, klonk er ook een roep om meer geld, personeel en
    bevoegdheden voor de BVD. Als reactie op de aanslagen in de vs
    kreeg de dienst er enkele tientallen miljoenen euro bij. Dit geld
    zal met name gebruikt worden voor personeelsuitbreiding en
    intensievere samenwerking met politie en buitenlandse dien-sten.
    Hieruit blijkt dat het niet om een tijdelijke uitbreiding
    gaat, want vooral het aannemen en opleiden van nieuw per-soneel
    kost veel tijd. De discussie over het nut van een inlich-tingendienst
    en het feit dat er toch ook wel wat ‘nare’ trekjes
    aan zo’n dienst zitten, lijkt hiermee in n klap achterhaald.
    Wij willen toch proberen, tegen haast alle stromen in, deze
    discussie weer op gang te brengen, want een geheime dienst
    houdt zich natuurlijk niet alleen met ‘echte’ terroristen bezig.
    Dat was al zo in de tijd voor de val van de muur, toen de
    BVD alles wat maar enigszins riekte naar communisme in de
    gaten hield, dat is nog steeds zo, en dat zal in de toekomst ook
    niet veranderen.
    Dit boek richt zich met name op de nieuwe terreinen van
    de dienst sinds de omslag in de jaren negentig. Boze taxi-chau=eurs,
    georganiseerde misdaad, problemen in oude
    stadswijken, voetbalsupporters, in.ltratie in grote geweldloze
    milieuorganisaties of het in de gaten houden van een islami-tische
    groepering waarvan de BVD zelf zegt dat het gaat om
    een gematigde en op integratie gerichte organisatie, niets lijkt
    de dienst te dol om zijn pijlen op te richten. Controle op
    de AIVD (en andere inlichtingendiensten) is er nog steeds niet
    of nauwelijks.
    Met de aanslagen op 11 september 2001 is de wereld wel
    veranderd, ook de wereld van inlichtingen-en veiligheidsdien-sten.
    Het geven van meer geld en bevoegdheden aan een
    geheime dienst zal vooral leiden tot een verdere verbreding van
    zijn werkterrein en het in de gaten houden van nog meer men-sen
    en groepen. Hopelijk zal, als de eerste emoties en oppor-tunistische
    uitlatingen weer wat getemperd zijn, de discussie
    wat inlichtingendiensten betreft ook daar weer over gaan.