In deze Observant twee parallel lopende onderzoek die sterk met elkaar verweven zijn. Naar aanleiding van het onderzoek naar de moord op Willeke Weeda is Buro Jansen & Janssen onder andere gedoken in wat er bekend is over het appen van politieagenten over burgers (tien jaar van 2014 tot en met 2024). Daarnaast heeft Buro Jansen & Janssen de jaarverslagen van de politieklachten commissies van 2013 tot en met 2014 naast elkaar gelegd. Daarbij wordt onder andere gekeken naar discriminatie, bejegening, identificatieplicht, geweld, onjuiste actie en duur van de klachtenprocedures. In Observant #85 vindt u het deelonderzoek naar discriminatieklachten tegen de politie.

Bij het politie app onderzoek wordt aan de hand van tientallen voorbeelden van de afgelopen tien jaar (zowel appgroepen als appgedrag) illustreert het onderzoek de duur, omvang, bereik, leeftijdsspreiding, diepte, normering, vervolging en aanpak van het racisme, seksisme, antisemitisme en anti-islamisme bij de politie. Daarnaast is gekeken naar de vraag of het gebrek aan app moraal bij de politie zich vertaald naar de werkvloer, de straat, corruptie en geweld. Dit is deels opgenomen in de analyse, maar komt ook terug bij het onderzoek naar politieklachten.

De verzamelde data is duidelijk slechts het topje van de ijsberg aan appende agenten. Het geeft echter wel een goed beeld van het appgedrag en hoe de Nederlandse politie over burgers denkt. Dat beeld is niet fraai en de omvang is aanzienlijk door leeftijdsspreiding en de betrokkenheid van sleutelpersonen. Het racisme en seksisme is niet voorbehouden aan individuele politieagenten zoals aspirant agenten en senior agenten, maar ook functionarissen als een vertrouwenspersoon, een docent beroepsvaardigheden, een lid van de ondernemingsraad, maar ook leidinggevenden van basisteams, gepensioneerden, en een korpschef. Van hoog tot laag en zowel vrouwen als mannen kom in de voorbeelden langs.

Wie vervolgens kijkt naar de gepubliceerde discriminatieklachten in de jaarverslagen van de politieklachten commissies, krijgt in eerste instantie de indruk dat het hier gaat om burgers die het niet eens zijn met een bekeuring die zij hebben gekregen voor in veel gevallen een verkeersovertreding of zich opwinden over een politiecontrole. Wie echter inzoomt op de verhalen ontwart een vooringenomenheid van de klachtencommissies die zelfs riekt naar discriminatie. Zo begrijpt de Amsterdamse “commissie het gevoel van onmacht en irritatie van klager over het veelvuldige staande worden gehouden”, maar erkent discriminatieklachten daarover zonder enig onderzoek niet.

Wat ook opvalt is dat de commissies veel uitspraken van de politie weglaten. Zo klaagde een burger over een agent die “een vervelende niet ter zake doende opmerking tegen haar maakte.” De opmerking staat niet bij de klacht in het jaarverslag van de klachtencommissies. Bij een andere klacht vermeldt de Nationale Ombudsman juist wel de opmerking van een agent tegen een burger en wordt duidelijk wat politiediscriminatie inhoudt: “…We zijn hier niet in Thailand, waar alles maar kriskras door elkaar scheurt…”

Andere klagers worden zonder duidelijke reden gecontroleerd, uitgelachen en geïntimideerd door drie agenten. De commissie schaart zich achter de politie. De politiefunctionarissen zouden niet discrimineren en ‘objectiveerbare’ gronden gebruiken voor hun optreden. De ‘onafhankelijke’ commissies stellen tevens dat burgers de discriminatie door politieagenten niet met feiten kunnen staven.

Welke feiten dat zijn anders dan de racistische opmerkingen en het discriminatoire gedrag maken de klachtencommissies niet duidelijk. Melders moeten de mogelijke strafbare feiten, discriminatie is een strafbaar feit (o.a. artikel 137g Wetboek van Strafrecht), van de politieambtenaren zelf onderzoeken. De klachtencommissies doen zelf geen enkel onderzoek blijkt uit de voorbeelden en doen ook geen melding bij het openbaar ministerie.

Alle voorbeelden van racistisch appgedrag, discriminatoir politieoptreden en etnisch profileren ten spijt zijn er in de afgelopen 12 jaar, maar 7 klachten over discriminatie door de politie (3%) gegrond verklaard door de ‘onafhankelijke’ politieklachten commissies. Hoeveel discriminatieklachten de politie jaarlijks krijgt is niet openbaar. Deze cijfers zijn nog nooit gepubliceerd.

Maak het werk van Buro Jansen & Janssen mogelijk, word donateur. Wilt u dat Buro Jansen & Janssen de komende jaren onderzoek blijft doen naar politie, justitie en inlichting4endiensten, overheidsoptreden in het algemeen, bedrijven die meewerken aan repressief overheidsbeleid en/of zelf ook repressief of diep ingrijpen in het leven van burgers in Nederland en Europa steun ons dan. Word donateur of vraag familie, vrienden en bekenden donateur te worden. Bankrekening NL43 ASNB 0856 9868 52 of NL56 INGB 0000 6039 04 ten name van Stichting Res Publica, Postbus 11556, 1001 GN Amsterdam.

Buro Jansen & Janssen

Postbus 10591

1001 EN Amsterdam

020 6123202

06 34339533

info@burojansen.nl

www.burojansen.nl

Steun het werk van Jansen & Janssen.

Word donateur!

IBAN: NL43 ASNB 0856 9868 52

IBAN: NL56 INGB 0000 6039 04 BIC: INGBNL2A

tnv Stichting Res Publica, Amsterdam