In dit proefschrift stellen we vast in hoeverre met de wijziging van het wettelijke regime rond de verwerking van persoonsgegevens door de politie tegemoet is gekomen aan de knelpunten die onder het regime van de Wet politieregisters zijn geconstateerd. Sinds 1990 zijn er regels en normen voor het gebruik van politiële gegevensverzamelingen. Aanvankelijk waren ze opgenomen in de Wpolr; vanaf 1 januari 2008 is de Wpolg van kracht. Met de invoering van de Wet politiegegevens heeft de wetgever tegemoet willen komen aan de knelpunten die bij de uitvoering van de Wet politieregisters en de Wet bijzondere politieregisters naar voren zijn gekomen. De volgende probleemstelling (PS) is als leidraad van het onderzoek genomen.
PS: In hoeverre waarborgt de Wet politiegegevens de goede uitvoering van de politietaak en de grondrechten van de burger effectiever dan de Wet politieregisters? Om deze probleemstelling te beantwoorden onderzoeken we de volgende drie onderzoeksvragen.
“Er werd door de directeur heel kort door de bocht geredeneerd van: ‘Oh, dus deze man is niet te vertrouwen want hij gaat om met criminelen en dan ligt zo meteen het kroonjuweel van de MIVD op straat.”
Het rapport van de Commissie Borghouts over twee uit de hand hand gelopen spionnen en vooral de reactie daarop van de dienst mag zelfs niet vertrouwelijk naar de Tweede Kamer van de kersverse minister van Defensie Hans Hillen. De reden: het rapport bevat informatie betreffende de bronnen, de werkwijze en het actuele kennisniveau van de MIVD.
AIVD-jaarverslag:
“De looptijd van vier jaar is nodig om de AIVD (en de MIVD) in staat te stellen voor een langere termijn een inlichtingenpositie op te bouwen en te behouden.”
In dit laatste kwartaal van het jaar wordt traditioneel het aanwijzingsbesluit voor de buitenland (d-)taak van de AIVD en MIVD bekendgemaakt. Sinds 2002 hebben de diensten ook een taak om inlichtingen te verzamelen in het buitenland. Jaarlijks zou door middel van een aanwijzingsbesluit worden vastgelegd op welk soort van inlichtingen de diensten zich zouden gaan richten.
Dick Schoof,
Directeur-Generaal Veiligheid van het ministerie van Justitie:
“Bijna alle grote dreigingen die in Nederland tot ontwrichting kunnen leiden komen van buiten”
De dozen zijn gepakt, alleen Zoetermeer mag blijven. Met terugwerkende kracht is het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties haar directoraat Veiligheid kwijt.
Dick Schoof hoeft niet ver te sjouwen, maar verliest een deel van zijn boedel. Of er daadwerkelijk problemen mee worden opgelost zal nog moeten blijken.
De positie van de AIVD verandert wel flink. Al het beleid op het terrein van veiligheid verhuisd naar de buurman. Wat dat in de toekomst gaat betekenen zal nog moeten blijken.
Raymond Knops (CDA):
“De fractievoorzitters moeten deze taak serieus moeten nemen door de vergaderingen van deze commissie ook bij te gaan wonen. Nu gebeurt dat lang niet altijd”
(maart 2010)
Nu het kabinet Rutte eindelijk is aangetreden zijn we benieuwd hoe de ‘nieuwe’ Tweede Kamer de controle op de inlichtingendiensten wenst te regelen. Een aantal maanden voor de verkiezingen speelde het ondewerp weer op toen oud-Tweedekamerlid Ton Heerts (PvdA) stelde dat de parlementaire controle op de inlichtingen amper controle te noemen is.
BOF:
“Een gevaarlijke cocktail van verschillende maatregelen is op komst, waardoor de AIVD bijna onbegrensde bevoegdheden krijgt.”
Naar aanleiding van een analyse van Bits of Freedom gonst het al een tijdje van de berichten op internet over op hand zijnde onbegrensde mogelijkheden die de AIVD binnenkort gaat krijgen. Het kan natuurlijk zijn dat we iets gemist hebben, maar het lijkt erop dat in de discussie ‘bevoegdheden’ en ‘controle’ door elkaar worden gehaald.
Onbegrensde bevoegdheden heeft de AIVD eigenlijk al sinds de invoering van de WIV in 2002. In die wet zijn bevoegdheden als observeren, afluisteren, infiltreren, inzetten van agenten e.d. ruim geregeld. Deze bevoegdheden mogen worden ingezet tegen organisaties en personen die door de doelen die zij nastreven ernstige aanleiding geven tot het ernstige vermoeden dat zij een gevaar vormen voor het voortbestaan van de democratische rechtsorde, dan wel voor de veiligheid of voor andere gewichtige belangen van de staat.
‘De EU bouwt aan een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. Eenmaal voltooid, zullen onder deze noemer zaken als het EU-burgerschap, de mobiliteit van personen, asiel en immigratie, het visumbeleid en het beheer van de buitengrenzen worden geregeld. Ze zal ook nauwe samenwerking bevorderen tussen de politie-, justitie- en douanediensten van de EU-landen. De ruimte moet ervoor zorgen dat de wetgeving die van toepassing is op EU-burgers, bezoekers en immigranten (en criminelen en terroristen) in de gehele Unie op dezelfde manier wordt toegepast.’ (europa.eu)
Buro Jansen & Janssen is niet tegen een verenigd Europa, maar zet wel vraagtekens bij de ontwikkeling van de zogenaamde ‘ruimte van justitie, vrijheid en veiligheid’ zoals de regeringsleiders ons die voorschotelt.
Het Europese veiligheidsbeleid is een complexe aangelegenheid. Aan de hand van verschillende artikelen proberen wij inzichtelijk te maken wat de bestaande structuur is, welke plannen er op stapel staan en op welke manieren de samenwerking van politie en justitie gewone burgers raakt.
01 Bromsnor goes Europe
02 Ondemocratisch en gevaarlijk
03 The future isn’t yours – De toekomst is niet meer van jou
04 Het verdrag van Liesveld
05 Europees Supersnelrecht
06 Schuldig tenzij het tegendeel is bewezen
07 Bouw uw eigen databank!
08 Wie kan er nog demonstreren tegen Europa?
09 Eens in het SIS, altijd in het SIS
10 Uncle Sam weet alles van ons
11 EU out of control
12 U bent tegen dus u bent terrorist
13 Wie controleert de Europese politiediensten?
14 Voor bestrijding terreur is alles mogelijk
15 Frontline: Europese Bewakingsdienst
16 De schimmigheden van burgerinfiltranten
17 Wij weten wat goed voor u is
18 EAB kronkels
19 Joint: politiediensten aller landen verenigt u
De EU bouwt aan een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. Eenmaal voltooid, zullen onder deze noemer zaken als het EU-burgerschap, de mobiliteit van personen, asiel en immigratie, het visumbeleid en het beheer van de buitengrenzen worden geregeld. Ze zal ook nauwe samenwerking bevorderen tussen de politie-, justitie- en douanediensten van de EU-landen. De ruimte moet ervoor zorgen dat de wetgeving die van toepassing is op EU-burgers, bezoekers en immigranten (en criminelen en terroristen) in de gehele Unie op dezelfde manier wordt toegepast.’ (europa.eu)
De Europese eenwording kreeg een gevoelige knauw door de afwijzing van de gezamenlijke grondwet door de bevolking van Ierland en Nederland. De politiek zou ‘Europa’ niet goed hebben uitgelegd, het idee bestond dat de Unie niet sociaal en democratisch zou zijn. Met het verdrag van Lissabon zette de trein zich opnieuw in beweging. Alleen de president van Tsjechië, Vaclav Klaus, lag nog even dwars, maar dat was een rimpeling in de Europese vijver. Iedereen lijkt het er over eens: Europa is goed.
De Europese Unie lijkt welhaast bewust een ingewikkelde samenwerkingsstructuur te creëren om ons het zicht op de toekomst van dit continent te ontnemen. Niet gekozen ambtenaren houden zich op in talloze oncontroleerbare werkgroepen met onuitspreekbare namen.
‘Het 9.799 inwoners tellende dorp Liesveld is opgeschrikt door een invasie van politie en Mobiele Eenheid. Het gemeentehuis van het dorp in Zuid-Holland is hermetisch afgesloten. Binnen tekenen de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van Nederland, Ierland en het Verenigd Koninkrijk het Verdrag van Liesveld over politionele samenwerking tussen de drie landen. Georganiseerde criminaliteit, terrorisme, illegale migratie en andere gevaren, maken die samenwerking noodzakelijk volgens de ministers.’
Het Europees Arrestatiebevel is een van de maatregelen die de lidstaten van de Europese Unie kort na de aanslagen van 11 september 2001 hebben aangenomen. Zij wilden hiermee daadkracht tonen tegen het terrorisme en de georganiseerde criminaliteit. Gegevens van 17 Europese landen uit 2008 laten echter zien dat de meeste overleveringen in het kader van het Europese aanhoudingsbevel kleine overtredingen betreffen.
Bij een Europees Arrestatiebevel volgt er nauwelijks eigen onderzoek door de Nederlandse politie. Als burger moet je zelf je onschuld zien te bewijzen om overlevering te voorkomen. Een bijna onmogelijke opgave, zo blijkt uit enkele voorbeelden.
In Nederland houden politie en justitie allerlei informatie van veroordeelde en verdachte personen bij. Deze informatie ligt opgeslagen in verschillende elektronische databanken. Verschillende diensten hebben toegang tot die informatie. Sinds 21 september 2009 is daar een nieuwe databank bij gekomen.