‘Mijn opmerkingen over uitzetten betroffen alleen criminele illegalen’;
Hoofdcommissaris Nordholt waarschuwt voor ‘ongelukken’; Harde aanpak illegalen ongewenst
NRC Handelsblad 22/06/1991

DOOR ONZE REDACTEUR GEERT MAK

AMSTERDAM, 22 JUNI. Er is, in al die weken, welgeteld een politicus geweest die hem om een toelichting over zijn uitspraken vroeg: het Amsterdamse VVD-raadslid Annelize van der Stoel. De alom geciteerde Amsterdamse hoofdcommissaris E. Nordholt is nog steeds verbluft over de merkwaardige manier wa zijn uitspraken over de achterstandssituatie van buitenlandse jongeren een geheel eigen leven zijn gaan leiden. ‘Ik probeerde met mijn verhaal een integraal beeld te geven van de problemen waarmee ik als hoofdcommissaris van Amsterdam wordt geconfronteerd. Zo’n verhaal is uit een aantal elementen opgebouwd. En wat je dan ziet is dat iedereen met een element uit zo’n verhaal op de loop gaat, hetzij omdat in hgen redenatie past, hetzij omdat het allerlei angsten bevestigt, hetzij omdat het op een bepaalde manier politiek bruikbaar is.’

lees meer

Kleine voorgeschiedenis van het gebruik van Art.140

Gepubliceerd in NN en Lekker Fris, 1991

De inval bij Radio 100 gaat iedereen aan. Wat nu dààr is gebeurd kan morgen jou overkomen. Denk niet dat jij niet beschuldigd kan worden van ‘lidmaatschap van een criminele vereniging’ omdat je niet tot de mafia behoord of tot de zware criminelen. Artikel 140 Wetboek van Strafrecht kan iedere verzameling mensen bombarderen tot een groep met een misdadig doel. Hoewel het oorspronkelijk bedoeld is voor de strijd tegen misdaadsyndicaten, blijkt Artikel 140 zeer aantrekkelijk voor het criminaliseren van mensen die zich op de een of andere manier (af & toe) buiten de bestaande orde bewegen en van zich laten horen.

lees meer

Benadering van buitenlanders: het geval Quimpo

Uit: Utrechts Nieuwsblad, buro Jansen & Janssen, 1991.

De Filipijnse asielzoeker Nathan Quimpo kreeg onlangs van twee heren – agenten van de BVD en de CIA – duizend dollar aangeboden, als voorschot op het salaris dat hij als informant zou gaan verdienen. Quimpo is niet de eerste vluchteling die een baan als verklikker aangeboden krijgt. Een onderzoek van Buro Jansen & Janssen dat eerder dit jaar onder de titel De Vluchteling Achtervolgd werd gepubliceerd, toont aan dat de Binnenlandse Veiligheidsdienst stelselmatig vluchtelingen en asielzoekers benadert.
Dat is overigens niet verboden; de BVD màg vluchtelingen aanspreken, de dienst mag elke burger om informatie vragen. Daartegenover heeft ieder het recht te weigeren de geheime dienst ter wille te zijn. Ook asielzoekers zijn vrij in hun beslissing al dan niet met de BVD in zee te gaan. Gewoonlijk maken ambtenaren van de BVD zich echter niet als zodanig bekend: ze presenteren zichzelf onder andere als functionarissen van de sociale dienst, medewerkers van Justitie, of als journalisten. De man die Quimpo op straat aansprak identificeerde zich slechts met een pasje van Binnenlandse Zaken. Blijkbaar is het de bedoeling dat de feitelijke professie van een BVD-agent zo lang mogelijk onbekend blijft. Daarbij komt dat sommige functionarissen van de BVD ook werkelijk een andere werkkring hebben: het zijn politieagenten die bij de PID’s, de Plaatselijke of Politieke Inlichtingendiensten werken. Deze PID-ers verrichten hun inlichtingenwerk binnen een politiekorps, in opdracht van de BVD. Vaak werken deze agenten part-time voor de geheime dienst, en maken zij hun werkweek vol bij, bijvoorbeeld, de Vreemdelingendienst. In veel korpsen staan trouwens zowel de Vreemdelingendienst als de PID onder bevel van een en dezelfde chef. Zo voorziet de asielzoeker die zijn relaas doet tegenover de agent van de Vreemdelingendienst tegelijkertijd, zonder het te weten, de BVD van informatie.

lees meer

Uit: AMOK, buro Jansen & Janssen, 1991.

“Medewerkers willen maar al te graag uit het isolement van de Dienst en zouden een grotere openheid naar de maatschappij toejuichen.”
Concrete stappen in de richting van meer openbaarheid worden in het Reorganisatieplan van de BVD echter niet gedaan, het blijft bij wensen en verlangens. De veranderingen die moeten leiden tot ‘De Nieuwe BVD’ concentreren zich op de organisatiestructuur en het management. “Versteviging van de marktpositie vergroot de kans om te overleven, zeker in een tijd van malaise” zo vatte voormalig hoofdcommissaris Blaauw de plannen samen (NRC 20 oktober 1990). Dat krijg je ervan als een organisatiebureau als Andersson Elffers Felix de BVD doorlicht. De Dienst blijkt vanuit die hoek bezien een bedrijf dat in feite niet meer levensvatbaar is, maar toch koste wat kost moet blijven draaien. De conclusies van het onderzoek zijn vernietigend, maar beperken zich voor het grootste deel tot het organisatorische vlak. Het zoeken naar enige kritische zelfbespiegeling over activiteiten of werkterrein is tevergeefs. Wie iets meer te weten wil komen over de manier waarop de BVD werkt en waar ze zich mee bezighoudt of zou willen houden, moet tussen de regels doorlezen of pogen de ‘op cruciale punten strategisch-abstract geformuleerde’ tekst (Blaauw) op de juiste manier te interpreteren. Interessant is bovendien dat wat er niet staat. Jansen & Janssen aan de tekstverklaring.

lees meer

Utrechts Nieuwsblad

De Filipijnse asielzoeker Nathan Quimpo kreeg onlangs van twee heren – agenten van de BVD en de CIA – duizend dollar aangeboden, als voorschot op het salaris dat hij als informant zou gaan verdienen. Quimpo is niet de eerste vluchteling die een baan als verklikker aangeboden krijgt. Een onderzoek van Buro Jansen & Janssen dat eerder dit jaar onder de titel De Vluchteling Achtervolgd werd gepubliceerd, toont aan dat de Binnenlandse Veiligheidsdienst stelselmatig vluchtelingen en asielzoekers benadert. lees meer

Kleine voorgeschiedenis van het gebruik van Art.140
Gepubliceerd in NN en Lekker Fris, 1991

De inval bij Radio 100 gaat iedereen aan. Wat nu dààr is gebeurd kan morgen jou overkomen. Denk niet dat jij niet beschuldigd kan worden van ‘lidmaatschap van een criminele vereniging’ omdat je niet tot de mafia behoord of tot de zware criminelen. Artikel 140 Wetboek van Strafrecht kan iedere verzameling mensen bombarderen tot een groep met een misdadig doel. Hoewel het oorspronkelijk bedoeld is voor de strijd tegen misdaadsyndicaten, blijkt Artikel 140 zeer aantrekkelijk voor het criminaliseren van mensen die zich op de een of andere manier (af & toe) buiten de bestaande orde bewegen en van zich laten horen. lees meer

NRC Handelsblad 27/05/1991

DOOR EEN ONZER REDACTEUREN

ROTTERDAM, 27 MEI. Alle burgers van zestien jaar en ouder moeten te allen tijde een identiteitsbewijs bij zich dragen. Dit stelt de voorlopige raad voor de persoonsinformatievoorziening in aan advies aan de minister van justitie.

Het advies is uitgebracht naar aanleiding van het voornemen van het kabinet een beperkte identificatieplicht in te voeren. In de kabinetsplannen blijft de identificatieplicht beperkt tot controles op het gebied van belastingen en sociale zekerheid, en op verblijf en tewerkstelling van buitenlanders. De voorlopige raad voor de persoonsinformatievoorziening wil een aanzienlijk ruimere identificatieplicht invoeren.

Als iedereen altijd een identiteitsbewijs bij zich moet hebben, kan de identificatieplicht ook worden ingezet bij de bestrijding van voetbalvandalisme en zwartrijden, meent de raad. De raad vindt dat de ‘toonplicht’ waarvan in het kabinetsplan sprake is onduidelijk is voor de burger. Die toonplicht houdt in dat men geen identiteitsbewijs bij zich hoeft te dragen. Wanneer men dan toch in een situatie belandt waarin identificatie verplicht is krijgt men de gelegenheid op een later tijdstip een identiteitsbewijs te tonen. Aangezien iedereen in situaties kan belanden waarin de identificatieplicht geldt, zal in de praktijk het verschil tussen toonplicht en draagplicht gering zijn. Dan is een draagplicht duidelijker, aldus de raad. Afgezien hiervan is de raad “gematigd positief” over het concept-wetsvoorstel.

NRC Handelsblad 27/04/1991

FRANK KUITENBROUWER

Terrorism Drugs and Crime in Europe 1992 door Richard Clutterbuck 231 blz, Routledge 1990, f 44,75 ISBN O 415 05843 0.

De regering heeft een beperkte identificatieplicht in de maak. Deze is niet los te denken van ‘Europa 1992’. De landsgrens is van oudsher een belangrijk controlepunt en wanneer die wegvalt… De titel van dit boek door de veelgevraagde Britse consulent Richard Clutterbuck zegt het al: sex and drugs and rock ‘n roll.

Maar een beperkte legitimatieplicht? Kom nou: Het nieuwe Europa eist volgens de Britse expert een plastic kaart voor iedere ingezetene met verborgen electronische codes die met behulp van een terminal in zakformaat door iedere politiefunctionaris kan worden gecontroleerd bij centrale gegevensbestanden–desnoods over de grenzen heen. Als extra controle wordt met een electronische pen ook het aderpatroon bovenop de hand gelezen en gecheckt, want dat is even precies maar minder omslachtig als een vingerafdruk.

lees meer

NRC Handelsblad 05/04/1991

DOOR EEN ONZER REDACTEUREN

DEN HAAG, 5 april – CDA en VVD staan kritisch tegenover het concept-wetsvoorstel van minister Hirsch Ballin (justitie) voor een beperkte identificatieplicht. CDA en VVD willen dat ook in het kader van criminaliteitsbestrijding burgers verplicht kunnen worden zich te identificeren.

De CDA-fractie in de Tweede Kamer zegt in een reactie er niet van overtuigd te zijn dat er geen wettelijke draagplicht voor iedereen moet komen in combinatie met strafmaatregelen. Dat wordt onvermijdelijk als de nieuwe voorstellen in de praktijk niet zouden werken, aldus het CDA. De VVD is van mening dat de draagplicht meteen moet worden ingevoerd. Woordvoerder Wiebenga vindt dat het kabinet veel te traag is met de invoering van de identificatieplicht omdat hiervoor volgens hem allang een Kamermeerderheid is. Hij noemt het een ‘gemiste kans’ dat de nieuwe identificatiekaart niet gebruikt kan worden in Europees verband.

lees meer

NRC Handelsblad 05/04/1991

DOOR ONZE REDACTEUR FRANK VERMEULEN

DEN HAAG, 5 april – De verscherping van de identificatieplicht dient volgens minister Hirsch Ballin (justitie) vooral ter bestrijding van fraude en ter verbetering van het vreemdelingentoezicht. Tijdens de presentatie van zijn plannen gistermiddag in Den Haag meende de bewindsman zelfs dat de maatregelen in principe een ‘wereld van verschil betekenen’ in vergelijking met de huidige praktijk. Geruststellend voegde hij er later aan toe dat zijn wetsontwerp geen gevolgen heeft voor ‘iemand die ‘s avonds in het park zijn hondje uitlaat’.

lees meer

NRC Handelsblad 05/04/1991

Toen de Stockholmse politie arriveerde op de plaats des onheils, waar het leven van premier Palme wegebde op een met ijs bedekt trottoir, was het eerste wat de agenten vroegen aan Palmes ontzette echtgenote Lisbet: ‘Hebt u een identiteitskaart?’ Het is slechts een wrang detail, maar het zegt toch wel iets over het mensbeeld achter het concept-wetsvoorstel identificatieplicht waarmee minister Hirsch Ballin (justitie) na de nodige vijven en zessen dan toch voor de draad is gekomen.

Het voorstel draagt de sporen van het jo-jo-beleid dat er aan vooraf is gegaan. Het zwart rijden – nota bene een van de redenen om te blijven hameren op een ID-plicht – wordt voorlopig nog even aangehouden. Alle fraaie vertogen over het beperkte karakter van de nieuwe verplichting nemen in elk geval niet weg dat zij algemeen van aard is. Dat is alleen al het geval omdat de vreemdelingencontrole wordt uitgebreid tot iedere ingezetene. Bovendien moet men zich identificeren bij de bank, in de sociale zekerheid en op het werk.

lees meer

NRC Handelsblad 04/04/1991

DOOR EEN ONZER REDACTEUREN

DEN HAAG, 4 april – Het wetsontwerp over de identificatieplicht van minister Hirsch Ballin (justitie) betekent een aanscherping van enkele bestaande identificatiebepalingen.

Het gaat bijvoorbeeld om identificatieplichten bij financiele transacties, bij controle op illegaal verblijf of illegale arbeid.

Deze aanscherping van de identifictieverplichtingen is volgens Hirsch Ballin noodzakelijk door toename van fraude en criminaliteit, door internationale verplichtingen en doordat Nederland een multi-etnische samenleving is geworden.

lees meer

“De BVD-er gaf me een lange wollen winterjas, maar ik heb hem niet veel gedragen. Later heb ik alle knopen stukgeslagen om te kijken of er geen mikrofoontjes in zaten.”
De Binnenlandse Veiligheidsdienst benadert systematisch asielzoekers en vluchtelingen.
De Vluchteling Achtervolgd beschrijft en analyseert zeventig van dergelijke pogingen om organisaties van buitenlanders in Nederland en politieke strukturen in het land van herkomst in kaart te brengen.
De confrontatie met de geheime dienst vindt plaats op een moment dat de asielzoeker allerminst zeker is van een definitief verblijf in Nederland.
Buro Jansen & Janssen komt tot de conclusie dat de BVD gebruik maakt van informatie die verzameld is door de Vreemdelingendienst om informanten te werven. De BVD tracht op die manier organisaties van buitenlanders en vluchtelingen te controleren en te manipuleren.

Deze brochure is een bewerking van een onderzoek dat buro Jansen & Janssen in opdracht van het Landelijk Steunpunt Vluchtelingen uitvoerde naar pogingen van de BVD om onder asielzoekers en vluchtelingen informanten te werven.

lees meer

In januari 1991 werden in verband met de Golfoorlog een aantal Irakese vluchtelingen en asielzoekers door de BVD benaderd met vragen over mogelijke terroristische acties in Nederland. En dat terwijl deze mensen juist gevlucht zijn om zich te onttrekken aan de onderdrukking door het regime van Saddam Hussein.

Onder invloed van de oorlog bleek plotseling meer begrip te zijn voor BVD-benaderingen van vreemdelingen, vooral als zij afkomstig waren uit een Arabisch land. De bovengenoemde benaderingen zijn niet alleen onzinnig, ze zijn ook politiek gevaarlijk. Ze dragen slechts bij tot stemmingmakerij en stigmatisering van buitenlanders.

lees meer

Afschrikken is het parool

Het toelatingsbeleid van de Nederlandse overheid – meer beperkingen als reaktie op een toenemend aantal vluchtelingen – vergroot de onzekerheid van asielzoekers en biedt BVD-agenten meer mogelijkheden hen te recruteren als informant of infiltrant.
Het Nederlandse vluchtelingenbeleid kent twee poten. Elk jaar wordt een beperkt aantal vluchtelingen (de laatste jaren 500) uit opvangkampen van de Verenigde Naties uitgenodigd. Dit is de jaarlijkse bijdrage van Nederland aan het hervestigingsprogramma voor vluchtelingen van het Hoge Commissariaat voor de Vluchtelingen van de VN. In akute noodsituaties kunnen extra ‘kontingenten’ vluchtelingen opgenomen worden, zoals in 1979 in het geval van de Vietnamese bootvluchtelingen.
Naast de 500 uitgenodigde vluchtelingen komen echter duizenden mensen naar Nederland om asiel te vragen. Hun aantal is de laatste jaren fors toegenomen en bedroeg in 1990 zo’n 20.000. De Nederlandse overheid probeert zo min mogelijk asielzoekers toe te laten. Afschrikken is het parool.

lees meer