6.2 Het verloop van de verhoren

6.2.1 Aanvang verhoren

De commissie besloot voorafgaand aan iedere verhoordag in de
persoon van de voorzitter een persbriefing te geven. Tijdens deze
briefing konden vragen worden gesteld over de voorafgaande dag en
werden de getuigen van de volgende verhoordag en de met hen te
bespreken onderwerpen gentroduceerd. Op woensdag 6 september 1995
om 10.00 uur werd in de plenaire vergaderzaal van de Eerste Kamer
een aanvang gemaakt met de openbare verhoren. Als eerste werd
verhoord prof. dr C. Fijnaut, leider van de onderzoeksgroep die in
opdracht van de commissie onderzoek deed naar de aard, omvang en
ernst van de zware, georganiseerde criminaliteit in Nederland.

lees meer

HOOFDSTUK 6 DE VERHOREN

6.1 De voorbereiding

In de Wet op de Parlementaire Enqute nemen de openbare verhoren
een centrale plaats in. Het merendeel van de rechten en plichten
van zowel de commissie als de getuigen en deskundigen heeft
betrekking op dit onderdeel van het onderzoek. Velen beschouwen de
openbare verhoren dan ook als de enqute. Voor de commissie hadden
de verhoren een drietal doelen, te weten:

lees meer

HOOFDSTUK 5 DE GESPREKKEN

De enqutecommissie heeft in het kader van haar onderzoek
gesprekken gevoerd. De Wet op de Parlementaire Enqute kent geen
gesprekken, hetgeen betekent dat de commissie de bevoegdheden die
zij in het kader van de openbare verhoren heeft, ontbeert. Het gaat
daarbij om de bevoegdheid getuigen en deskundigen op te roepen of
te dagvaarden, wat een verschijnings- en antwoordplicht met zich
brengt, en de bevoegdheid getuigen en deskundigen onder ede te
verhoren. Desalniettemin was de bereidwilligheid van uitgenodigde
gesprekpartners voor de commissie te verschijnen uitermate
bevredigend te noemen, wat de commissie tot erkentelijkheid
stemt.

lees meer

4.4 Het rechtsvergelijkend onderzoek

Voor de beantwoording van een aantal vragen achtte de commissie
het van belang inzicht te hebben in enkele specifieke onderdelen
van de wettelijke normering van het gebruik van opsporingsmethoden
in andere landen. Aanvankelijk was de commissie voornemens externe
onderzoekers te vragen dit onderzoek uit te voeren. Toen bleek dat
het ministerie van Justitie aan prof. mr P.J.P. Tak opdracht had
gegeven een rechtsvergelijkend onderzoek uit te voeren naar het
gebruik van bijzondere opsporingsmethoden ter voorkoming en
bestrijding van de georganiseerde criminaliteit, naar de normering
van die methoden en de ervaringen daarmee in de Bondsrepubliek
Duitsland, Denemarken, Frankrijk en Itali, besloot de commissie,
met instemming van het ministerie, haar vragen aan Tak mee te
geven. Namens de commissie heeft het staflid Wiewel als toehoorder
de bijeenkomsten van de begeleidingscommissie over dit onderzoek
bijgewoond. Medio oktober 1995 ontving de commissie de
concept-onderzoeksverslagen van de vier rechtsvergelijkende
studies. De commissie heeft echter toch gemeend op basis van haar
eigen onderzoek in bijlage 5 een hoofdstuk op te nemen over de
opsporingsmethoden in Belgi, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde
Staten en Duitsland. De commissie is van oordeel dat met dit
onderzoek een vergelijkend beeld wordt gegeven van de
opsporingsmethoden in die landen.

lees meer

4.3 Extern onderzoek georganiseerde criminaliteit

De commissie besloot externe wetenschappelijke onderzoekers in
te schakelen om het onderzoek naar de aard, omvang en ernst van de
georganiseerde criminaliteit in Nederland uit te voeren. Vier
hoogleraren werd gevraagd dit onderzoek op zich te nemen, te
weten:

lees meer

Het advies van mr J.K. Franx
^Noot

Aan mr J.K. Franx werden onder meer de volgende vragen
voorgelegd:- Hoe ver gaat het verschoningsrecht van
politieambtenaren werkzaam bij de criminele inlichtingendiensten in
het licht van de bevoegdheden van de commissie op basis van de Wet
op de Parlementaire Enqute?

lees meer

Het advies van prof mr P.J. Boon
^Noot

Prof. mr P.J. Boon begint met het maken van een drietal
preliminaire opmerkingen. Ten eerste dat de term belang van de
staat niet behoort tot de begrippen die juridisch scherp zijn te
omlijnen: die term krijgt steeds inhoud in een politiek
krachtenveld, dat van geval tot geval kan verschillen. Ten tweede
valt uit de term af te leiden dat partijpolitieke of persoonlijke
belangen niet in aanmerking komen. Ten derde dat het belang van de
commissie om in staat te worden gesteld haar opdracht goed te
kunnen uitvoeren, bijna per definitie kan worden aangemerkt als een
gewichtig belang van de Staat.

lees meer

4.2 Informatieverzameling en het belang van de staat

4.2.1 Verzoeken om informatie

Begin februari 1995 kreeg een aantal (overheids)instanties en
personen een brief waarin zij op de hoogte werden gesteld dat zij
benaderd zouden worden met het verzoek bepaalde documenten te
verstrekken, inzage in gegevens te verschaffen en leden van de
commissie en van haar staf te ontvangen. Tevens kondigde de
commissie aan personen die direct of indirect zijn betrokken bij de
opsporing te willen interviewen. De commissie stelde voor de
selectie van de te interviewen personen in een eerste
(kennismakings)geprek met de betreffende instantie te maken.
^Noot De volgende (overheids)instanties of personen
ontvingen de brief: Milieubeheer, van Defensie, van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij, van Financin en van Economische – de
ministers van Justitie, van Binnenlandse Zaken, van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Zaken;

lees meer

HOOFDSTUK 4 HET ONDERZOEK

Bij het inrichten van haar onderzoek koos de commissie voor twee
– parallel lopende – onderzoekstrajecten: de interne en externe
onderzoeken. De interne onderzoeken werden door de commissie en
haar staf uitgevoerd; de externe onderzoeken werd uitbesteed aan
wetenschappers.

lees meer

3.4 Het veiligheidsplan

Het incident dat tijdens de eerste vergadering van de commissie
plaatsvond, noodzaakte tot het opstellen van een veiligheidsplan.
Dit plan werd opgesteld door de beveiligingsdienst van de Kamer in
samenspraak met de Binnenlandse veiligheidsdienst.

lees meer

3.3 Huisvesting

De aard van het te verrichten onderzoek noopte de commissie te
zoeken naar werk- en vergaderruimten die aan een aantal eisen
moesten voldoen. Deze ruimten moesten optimaal beveiligd kunnen
worden. Voorts noodzaakte de omvang van de staf van de commissie
tot een ruim onderkomen. Daarnaast moest de commissie in staat zijn
haar werkzaamheden in relatieve afzondering te verrichten.

lees meer

3.2 Duur van het onderzoek

Ingevolge het instellingsbesluit van 6 december 1994 is de
termijn waarbinnen het onderzoek van de commissie moet zijn
afgerond, gesteld op 1 jaar of zoveel eerder als mogelijk. Derhalve
zou de commissie uiterlijk 6 december 1995 haar eindrapportage aan
de Kamer moeten aanbieden. Begin november bleek echter dat het de
commissie niet zou lukken binnen de gestelde termijn te
rapporteren. Een tweetal omstandigheden was hier debet aan. Ten
eerste leverde de analyse van de 93 openbare verhoren een aantal
zaken op die nader onderzoek vergden. Ten tweede was de
tussenrapportage van het rijksrecherche-onderzoek naar het
functioneren van de regionale criminele inlichtingendienst
Kennemerland nog niet gereed. De voorlopige resultaten van dit
onderzoek waren van belang voor de eindrapportage van de commissie.
Zodoende verzocht zij op 13 november 1995 ^Noot de Kamer
haar mandaat met enkele weken te verlengen, opdat zij na ommekomst
van het kerstreces haar eindrapportage zou kunnen aanbieden.

lees meer

HOOFDSTUK 3 ORGANISATIE EN FINANCIN

3.1 De begroting

In het voorstel van het Presidium aan de Kamer werden de kosten
van de enqute voor het jaar 1995 op f.3,27 mln + PM geraamd
^Noot , conform de opgave van de enqutecommissie. De
raming werd verwerkt in de suppletoire begroting 1995 samenhangend
met de Voorjaarsnota 1995. De PM-post werd bij de suppletoire
begroting samenhangend met de Najaarsnota nader ingevuld en bedroeg
f.0,4 mln. Toen begin november bleek dat de enqutecommissie niet in
staat zou zijn binnen de haar toegestane termijn verslag uit te
brengen, werd een aanvullende raming ingediend. Deze aanvulling
wordt in de suppletoire begroting samenhangend met de Voorjaarsnota
1996 opgenomen.

lees meer

2.3 Vergaderingen

De reguliere procedurevergaderingen van de commissie vonden n
keer in de week plaats. Regelmatig terugkerende agendapunten
waren:

lees meer

2.2 De staf

De samenstelling van de staf was n van de eerste taken waarmee de
commissie na haar constitutie aan de slag ging. De enqutecommissie
was op grond van de kamerstukken 23.945, nrs. 1-11, met
verschillende taken belast. De 77 vragen die de Werkgroep
vooronderzoek opsporingsmethoden in haar rapport had geformuleerd,
namen daarbij een centrale plaats in. De beantwoording van deze
vragen noopte tot het opzetten van een projectorganisatie, waarin
verschillende vormen van kennis en vaardigheid werden samengebald.
De samenstelling van de staf diende een weerspiegeling daarvan te
zijn. Om de vertrouwelijkheid van het onderzoek zoveel mogelijk te
waarborgen, heeft de commissie ervoor gekozen zo weinig mogelijk
onderzoek uit te besteden. Slechts het in kaart brengen van de
ernst, aard en omvang van de zware, georganiseerde criminaliteit
heeft de commissie uitbesteed.

lees meer